गजल

केदार श्रेष्ठ

अझै फुट्न बाँकी छ संघर्षका मुलहरु

रोप्नुपर्छ युवा अब सिर्जनाका फूलहरु ।

सधैभरी पाइतालाका धुलासरी भयौँ

मास्नुपर्छ हामीले मै हुँ भन्ने कुलहरु ।

हाम्रा रगत चुसेर मोटाउने काम भयो

लामखुट्टेहरु छेक्न बुन्नुपर्छ झुलहरु ।

संक्रमण पार गर्दै अझै अघि बढ्ने हो कि

प्रगतिको फड्को मार्न बन्नुपर्छ पुलहरु ।

हुँडार, ब्वासालाई ठेगान लगाइ अघि बढौँ

होस गरौँ घातक हुन्छ हाम्रा आफ्नै भुलहरु ।

म र तँ

रमेश भट्टराई

मैले गुमाए‍‍, मैले पाएं‍

तै‍ले पाइस, तै‍ले गुमाइस

मैले गुमाएर पनि पाएं‍

तै‍ले पाएर पनि गुमाइस

म‍ गुमाएर आत्तइन, त‍ पाएर मात्तइस

मेरो गुमाइको अर्थ प्राप्ती हो

तेरो प्राप्तीको अर्थ रहेन
मैले गुमाएर पाउन जानेको छु

पाएको जोगाउन पनि जानेको छु

तैले पाएर जोगाउन जान्दैनस

गुमाएर पाउन पनि जान्दैनस

त्यसैले त म खुशी छु

त्यसैले त त‍ दु:खी छस्
म लडेपछि उठ्‍न जान्दछु

त लडेपछि सुतिरहन्छस

त ब्युझ‍दा रातो घाम झुल्कनेछ

अध्यारामा हिड्‍ने त

घाम के हो ? घाममा कसरी हिड्‍ने ?

त‍लाइ के थाहा

म सत्य, त गलत

त फगत रुप,तेरो के काम ?

गजल

रामशरण प्रयास

उठ्छ महान जनता फेरी आश ढलेपछि

आँखा खुल्छ जब तिन्को लास ढलेपछि ।

फेरिएर आ'छौँ भन्थे सबै झुटो रै'छ

के को परिवर्तन ल्याउँथे सास ढलेपछि ।

कुकुरका पुच्छर जस्ता सधैंभरी बाङ्गो

आस्थाको धरोहर त्यो बाँस ढलेपछि ।

जुट्दैछन रे फेरी जनता अर्को आगो बाल्न

को चुप बस्छ जब आफ्नै गाँस ढलेपछि ।

थिएछ

शुशीला अधिकारी

थिएछ

सबैले भने थिएछ

सडकमा थिएछ

मैले पनि पुल्क्याएँ

सहनै सकिन र प्वाक्क बोले थे'छ ।

म संगैकोले आँखा तर्‍यो

अली परकोले हप्कायो,

के भनिस रे तैले ? तेरो जिब्रो थुतेर फालुँ ?

म अवाक टोलिएं

सहनै सकिन र प्वाक्क बोलें थे'छ ।

तिनिहरु म बाट दुई कदम पछाडि सरे

म रमितामा सुकरात बन्दै गुफातर्फ लम्किएं

खिया लागेको पेचमा मेरो पारी घुँएत्रियो

सहनै सकिन र प्वाक्क बोलेँ थे'छ ।

असंख्य अंकबाट, पाँच

जोड-घटाऊ, गुणन-भाग आदी-इत्यादीका

पिता पाइथागोरस घुँडा घोटेर

मेट्न लागेको ठिटा, गामा, बिटालाई

अल्फा साबुनले चम्काएको देखें

सहनै सकिन र प्वाक्क बोलेँ थे'छ ।

एक सय सत्ताइस नम्बरको

वायुपंखी घोडा माथि चढी

अग्नी दिक्षाका नायक फौजी ढाल्न

कंकड र बालुवा मुठ्याइ तनक्क तन्किँदा

कँटिमा एउटा, मात्र एउटा खुट्टो अल्झिएर

एक सय सत्ताइस पटकनै लतारिएकोले झसक्क झस्किएँ

सहनै सकिन र प्वाक्क बोलेँ थे'छ ।

गुफाबाट फुत्त निस्किएँ

टक्क माझमा अडिदै

अघिका दुइलाई कर्के नजर पल्टाइ

कान दुई हातले ठड्याउदै

सुनें, भएछ रे......

कराए, थिएछ रे.....

लम्किए, भएछ रे......

झम्टिए, गुमेछ रे.....

लात हाने, दोहोरिएछ रे....

सहनै सकिन र प्वाक्क बोलेँ थे'छ ।

म गणतन्त्र खोजिरहेछु

केदार श्रेष्ठ

म अहिले रत्नपार्कमा
गुलावका फूल हेरिरहेछु
भ्रमरको फूलमाथिको खेलाई नियालिरहेछु
काँक्रा र बदाम बेचिरहेछु

म यो व्यस्त नयाँ सडकको
गल्ली गल्लीमा भारी बोकिरहेछु
श्रमको मूल्य खोज्दै
आशाका नाम्लाले पसिना पुछिरहेछु

बसन्तपुरमा म यी सुकिलाहरुलाई
रिक्सामा सयर गराइरहेछु
आफैभित्र आफैलाई लुकाएर

कंचनपुरको यो गर्मिलाई निल्दै
म कसैको हलो बोकिरहेछु
कसैको खेत जोतिरहेछु

मेरा बाजेले कोरेको नक्सा भित्र
म सुस्ता नापीरहेछु
म आफ्नै माटो खोजिरहेछु ।

यतिखेर म महाकाली हेरिरहेछु
टनकपुर खोजिरहेछु
म कालापानी देखिरहेछु
कालापानी मलाई हेरिरहेछ
त्रिष्णाको आँशु खसाल्दै ।

कतै कसैले सुन खोजिरहेको बेला
म कर्णालीमा नुन खोजिरहेछु
शितल जुन खोजिरहेछु

आफ्नै आँखामा सपना फलाइरहेछु
त्यही सपना भोका वस्तीहरुलाई छरिरहेछु
छटपटीमा बाँचेको यो घडीमा म
त्यो एतिहासिक दिन जेठ १५ कुरिरहेछु
सामन्तवादबाट मुक्ती रोजिरहेछु
म गणतन्त्र बोलिरहेछु
अनि गणतन्त्र नेपाल पर्खिरहेछु ।

२०६५ जेठ १४ गतेको "जनादेश साप्ताहिक" मा प्रकाशित

प्रतिबन्ध

कृष्ण सेन ‘इच्छुक’

हाम्रा स्वरहरूमा प्रतिबन्ध लगाउँदै
हाम्रा ओठहरूमा ताल्चा झुन्ड्याउँदै
तिमी भन्छौ- गाउन त गाऊ
तर यो गीत नगाऊ
हामी भने त्यही गीत गाइरहन्छौँ ।
हाम्रा विचारमा प्रतिबन्ध लाउँदै
हाम्रा हातहरूमा हत्कडी पहि-याउँदै
तिमी भन्छौ- लेख्न त लेख
तर यो गीत नलेख
हामी भने त्यही गीत लेखिरहन्छौँ ।
हाम्रा आस्थाहरूमा प्रतिबन्ध लाउँदै
हाम्रा खुट्टाहरूमा नेल भिराउँदै
तिमी भन्छौ- हिँड्न त हिँड
तर यो बाटो नहिँड
हामी भने त्यही बाटो हिँडिरहन्छौँ ।

ओ शासक-प्रशासकहरू !
अस्वीकार्य छ हामीलाई
तिम्रा निरङ्कुश आदेशहरू
तिमी जतिसुकै हुकुम र फरमानहरू जारी गर
तिमी जतिसुकै जुलुस र उत्पीडनहरू सुरु गर
सक्छौ भने हाम्रा चेतनाहरूमा प्रतिबन्ध लगाऊ
र, सत्यलाई कैद गर
तर, ओ तानाशाहहरू !
तिम्रा बर्बर स्वेच्छाचारका विरुद्ध
हामी भने निरन्तर आवाज उठाइरहन्छौँ ।
उठाइरहन्छौँ हामी तिम्रा विरुद्ध सङ्र्घर्षका हातहरू
कसिरहन्छौँ हामी तिम्रा विरुद्ध विद्रोहका मुट्ठीहरू
ओ, अत्याचारका पहरेदारहरू !
अन्तिम जित हाम्रै हो
तिम्रो हारमाथि विजयको झन्डा गाड्दै
हामी भने अथक र अविचल
अन्तिम युद्ध लडिरहन्छौँ ।

" प्रगतिशील साहित्यमा युवा प्रयास "

साहित्य सुस्केरा

(सुन्ने-सुनाउने साहित्यिक शृङ्‍खला)

"प्रगतिशील साहित्यमा युवा प्रयास" अभियानका साथ हरेक महिनाको अन्तिम बुधवार "साहित्य सुस्केरा" (सुन्ने-सुनाउने साहित्यिक शृङ्‍खला) को सहित्यिक पर्दा उघार्ने जमर्को स्वरुप तपाईंहरुको माझ आउँदैछ, आफ्नो मौलिक लेख-रचनाका साथ सहभागी हुन हार्दिक आमन्त्रण गर्दछौं ।

मिती : २०६५ जेठ २९ गते

समय : बिहान ठीक १० बजे

स्थान : नेपाल मानविकी क्याम्पस (आर.आर.)

कोठा नं १४

साहित्य सुस्केरा परिवार
sahityasuskera@gmail.com

www.sahityasuskera.blogspot.com